อาการแพ้พิษที่เกิดจาก "มด"

ความเป็นอยู่ของมด

มดชอบอยู่ตามที่อับ ชื้น ในซอก ตู้อาหาร ใต้โต๊ะ นานเข้าจะทำรังเป็นที่อยู่อาศัย และออกไข่ มดที่ออกไข่เป็นตัวราชินี ออกไข่ครั้งละ 300-400 ฟอง ไข่จะฟักออกมาภายใน 30 วัน และจะเป็นตัวอ่อนอีก 30 วัน มดนอกนั้นเป็นมดทำงาน หาอาหาร ทำรังและคอยป้องกันอันตราย

การป้องกันและจัดการมด

• ตู้เก็บอาหาร ต้องใช้ถ้วยใส่น้ำรองขาตู้ วางไม่ติดผนังหรือสิ่งอื่น ๆ เพื่อกันไม่ให้มดขึ้นไปกินอาหารได้
• ทำความสะอาดห้องครัว ห้องเก็บอาหาร โต๊ะอาหาร เพื่อทำลายมดและรังของมด
• ทำความสะอาดตู้เสื้อผ้า ตู้หนังสือ หากอับชื้นมดจะไปทำรัง ทำให้สกปรก อาจทำให้ชำรุดเสียหายได้ การทำสะอาดทำบ่อย ถ้าเป็นที่ชอบอยู่ของมดต้องทำความสะอาดทุก ๆ วัน หรือทุก 30 วันเป็นการทำลายรังมด
• การใช้ยาฆ่ามด ต้องหาที่อยู่และทางเดิน ถ้าหากมดทำรังนอกบ้านก็กำจัดง่าย โดยใช้ยาฆ่ามดเป็นสารเคมีมีพิษใส่ไปที่รังมด จะทำให้ตายได้มาก ถ้าสามารถฆ่าตัวราชินีได้ก็เท่ากับลดจำนวนมดลงได้มาก

เพราะเหตุใดจึงเกิดอาการแพ้มดได้

การแพ้มด หรือแมลงอื่นๆ เกิดจากปฏิกิริยาของร่างกายที่มีต่อน้ำพิษของแมลงซึ่งประกอบด้วยสารก่อภูมิแพ้จำพวกโปรตีนที่มีคุณสมบัติเป็นเอนไซม์ ทำให้เกิดปฏิกิริยาอาการต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นอาการปวด บวม แดง ร้อน เฉพาะที่ หรืออาการของระบบต่างๆ ทั่วร่างกายได้ อาการเหล่านี้ไม่ได้เกิดกับทุกคนที่โดนมดกัด ซึ่งส่วนมากมักเป็นแค่ตุ่มนูน บวม แดง และคันตรงบริเวณที่โดนกัด เท่านั้น จะเป็นเฉพาะบางคนที่แพ้ค่ะ

อาการอย่างไรจึงจะบ่งบอกว่าแพ้มดอย่างรุนแรง

หากแพ้มดอย่างรุนแรง หลังจากถูกมดกัดก็จะแสดงอาการต่างๆ อย่างรวดเร็วโดยเฉียบพลัน ภายใน 1-4 ชั่วโมงหลังโดนกัด จะมีอาการปวด บวม แดง ร้อน ในบริเวณนั้นร่วมกับเกิดปฏิกิริยาของอาการแพ้ทั่วร่างกาย เช่น

• อาการของระบบหัวใจและหลอดเลือด: เวียนศีรษะ หน้ามืด เป็นลม ความดันโลหิตต่ำ ช็อก
• อาการของระบบทางเดินอาหาร: แน่นท้อง คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง ถ่ายเหลว
• อาการระบบทางเดินหายใจ: คัดจมูก น้ำมูกไหล จาม หายใจเสียงดัง แน่นหน้าอก หายใจลำบาก
• อาการของระบบผิวหนัง: ผื่นลมพิษ หนังตาบวม ปากบวม

มดชนิดใดเป็นสาเหตุของภาวะแพ้มดรุนแรงหรือไม่

ไม่ใช่มดทุกชนิดที่เป็นสาเหตุทำให้เกิดภาวะแพ้มดรุนแรงค่ะ มีรายงานมดเพียงบางสายพันธุ์เท่านั้นที่กัดคนแล้วเกิดอาการนี้ ซึ่งมีความแตกต่างกันระหว่างสายพันธุ์ของมดในแต่ละท้องถิ่น แต่ละประเทศ จากรายงานการศึกษาผู้ป่วยที่มีภาวะแพ้มดอย่างรุนแรงพบว่า มดที่เป็นสาเหตุทำให้เกิดอาการมากที่สุด คือ มดคันไฟสายพันธุ์ต่างประเทศ ส่วนมดที่ทำให้เกิดอาการแพ้อย่างรุนแรงในประเทศไทย ที่พบบ่อยที่สุดคือมดคันไฟไทย และมดตะนอยอกส้ม ซึ่งพบได้ทั้งในกรุงเทพมหานครและต่างจังหวัด บริเวณที่เป็นสวน หรือมีต้นไม้เยอะๆ

หากถูกมดกัดแล้วมีอาการแพ้รุนแรงควรทำอย่างไร

หากถูกมดกัด แล้วมีอาการของภาวะแพ้รุนแรง ก็ควรรีบไปโรงพยาบาลโดยทันทีค่ะ หากเคยมีประวัติอาการของภาวะแพ้มดรุนแรงมาก่อน คุณหมอก็จะให้ยาฉีดฉุกเฉินเพื่อช่วยชีวิต ชื่อว่า Adrenaline ติดตัวไว้ หากมีก็ควรฉีดยาดังกล่าวทันที แล้วรีบไปโรงพยาบาลนะคะ

คุณหมอจะรักษาภาวะแพ้มดอย่างรุนแรงอย่างไร

นอกจากการรักษาภาวะแพ้รุนแรงด้วยการฉีดยา Adrenaline แล้ว ระหว่างที่เข้ารับการรักษาตัวในโรงพยาบาลคุณหมอจะให้ยาชนิดอื่นๆ เช่นยาแก้แพ้ และยาต้านการอักเสบเพรดนิโซโลน และทำการทดสอบว่าภาวะแพ้รุนแรงที่เกิดขึ้นมีสาเหตุจากมดกัดจริงหรือไม่ หากวินิจฉัยแน่นอนก็จะแนะนำการรักษาโดยการฉีดวัคซีนภูมิแพ้มด เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดอาการรุนแรงเช่นนี้ขึ้นอีกหากโดนมดกัดครั้งต่อไป ร่วมกับการหลีกเลี่ยงการโดนมดกัดค่ะ

โดยเฉพาะอย่างยิ่ง มดคันไฟและมดตะนอย เกิดจากสารพิษชนิดหนึ่ง ซึ่งทำให้ผิวหนัง เป็นตุ่มพองแดงเหมือนเลือดออกเป็นจุด และอาจกลายเป็นตุ่มพองน้ำ หรือตุ่มหนอง ภายใน 24 ชั่วโมง บางรายที่โดนกัดอาจเป็นไข้ เป็นลมพิษ หรือหอบหืดได้

หากต้องการคำปรึกษาหรือบริการกำจัดมดและแมลง สามารถปรึกษา บริการกำจัดแมลงของ Global Treat ได้

ที่มา: Global Treat Pest Control Service